Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.
Από τα πρώτα κύματα στο σήμερα
Στα πρώτα κύματα της πανδημίας (2020–2021), η COVID-19 συνδέθηκε με μεγάλο αριθμό νοσηλειών και θανάτων παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από τότε ο κίνδυνος σοβαρής νόσου για τον γενικό πληθυσμό έχει μειωθεί σημαντικά, και τον Μάιο του 2023 ο ΠΟΥ έκρινε ότι η COVID-19 δεν αποτελεί πλέον έκτακτη κατάσταση δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η COVID-19 εξαφανίστηκε ή ότι είναι «απλή γρίπη». Ο ιός συνεχίζει να κυκλοφορεί, με νέες παραλλαγές και περιόδους αυξημένης μετάδοσης, και εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρή νόσο, κυρίως σε ευάλωτα άτομα.
Γιατί άλλαξε η εικόνα
Η αλλαγή δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Συμβάλλουν η ανοσία που έχει αναπτυχθεί στον πληθυσμό από εμβολιασμό και προηγούμενες λοιμώξεις, τα επικαιροποιημένα εμβόλια, η διαθεσιμότητα αντιιικών θεραπειών για άτομα υψηλού κινδύνου, η καλύτερη κλινική γνώση και τα χαρακτηριστικά των παραλλαγών που κυκλοφορούν.
Πώς να διαβάζετε τα στοιχεία
Τα δεδομένα για κρούσματα, νοσηλείες και θανάτους προέρχονται από διαφορετικά συστήματα επιτήρησης, που έχουν αλλάξει με τον χρόνο. Σήμερα γίνονται πολύ λιγότερα τεστ από ό,τι στην πανδημία, γι’ αυτό οι αριθμοί κρουσμάτων διαφορετικών περιόδων δεν είναι άμεσα συγκρίσιμοι.
Για την τρέχουσα εικόνα στην Ευρώπη, το ECDC και το Περιφερειακό Γραφείο του ΠΟΥ δημοσιεύουν εβδομαδιαία στοιχεία για COVID-19, γρίπη και RSV μέσω της πλατφόρμας ERVISS. Στην Ελλάδα, σχετικά στοιχεία δημοσιεύει ο ΕΟΔΥ.
Γιατί η COVID και η γρίπη εξακολουθούν να έχουν σημασία
Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι η εποχική γρίπη προκαλεί κάθε χρόνο παγκοσμίως εκατομμύρια σοβαρά περιστατικά και εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους από αναπνευστικές επιπλοκές. Τόσο η γρίπη όσο και η COVID-19 μπορεί να επιβαρύνουν σημαντικά ορισμένες ομάδες:
- Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
- Άτομα με χρόνιες παθήσεις, όπως ΧΑΠ, άσθμα, καρδιοπάθειες, διαβήτη ή νεφρική νόσο.
- Άτομα με ανοσοκαταστολή, π.χ. λόγω θεραπείας για καρκίνο ή μεταμόσχευσης.
- Εγκύους.
- Διαμένοντες σε δομές μακροχρόνιας φροντίδας.
Τα συμπτώματα δεν αρκούν πάντα για διάκριση
Πυρετός, βήχας, πονόλαιμος, μυαλγίες και κόπωση εμφανίζονται και στις δύο λοιμώξεις, όπως και σε άλλες ιώσεις, π.χ. από RSV. Η διάκριση μόνο από τα συμπτώματα δεν είναι αξιόπιστη. Όταν το αποτέλεσμα μπορεί να αλλάξει την αντιμετώπιση, για παράδειγμα σε άτομο υψηλού κινδύνου, το κατάλληλο διαγνωστικό τεστ μπορεί να βοηθήσει.
Έγκαιρη αξιολόγηση σε άτομα υψηλού κινδύνου
Για ορισμένους ασθενείς υψηλού κινδύνου υπάρχουν αντιιικές θεραπείες τόσο για τη γρίπη όσο και για τη COVID-19, που έχουν μεγαλύτερο όφελος όταν ξεκινούν νωρίς. Η απόφαση για θεραπεία λαμβάνεται από γιατρό. Αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, επικοινωνήστε νωρίς με τον γιατρό σας όταν εμφανίσετε συμπτώματα.
Πότε χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό
Σε έντονη δυσκολία στην αναπνοή, πόνο στο στήθος, σύγχυση ή κυάνωση καλέστε αμέσως το 112 ή το ΕΚΑΒ (166).
- Δύσπνοια ή επιδείνωση γνωστής αναπνευστικής πάθησης.
- Υψηλός πυρετός που επιμένει ή επανεμφανίζεται μετά από βελτίωση.
- Συμπτώματα σε άτομο υψηλού κινδύνου.
- Αδυναμία λήψης υγρών ή σημαντική εξάντληση.
Πρόληψη και προστασία ευάλωτων ατόμων
Για τα εμβόλια που μπορεί να σας αφορούν, δείτε το άρθρο «Χρόνια νοσήματα και αναπνευστικές λοιμώξεις: ποια εμβόλια αξίζει να συζητήσετε με τον γιατρό σας;».
- Εμβολιασμός σύμφωνα με τις ισχύουσες εθνικές συστάσεις.
- Παραμονή στο σπίτι όταν έχετε συμπτώματα, ιδιαίτερα αν πρόκειται να έρθετε σε επαφή με ευάλωτα άτομα.
- Καλή υγιεινή χεριών και καλός αερισμός κλειστών χώρων.
- Χρήση μάσκας σε συγκεκριμένες συνθήκες, π.χ. σε χώρους υγείας ή κοντά σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Η κλινική εμπειρία πίσω από την ενημέρωση
Κατά την έξαρση της πανδημίας στη Βόρεια Ελλάδα, ο ιατρός υπηρέτησε εθελοντικά ως ιατρός αναφοράς για περιστατικά COVID-19. Το περιεχόμενο του άρθρου στηρίζεται στις πηγές που αναφέρονται παρακάτω.
Θέλετε να το συζητήσετε με τον ιατρό; Ζητήστε ραντεβού →